03 Temmuz 2010
Suni Solunum ve Kalp Masajı
Suni Solunum ve Kalp Masajı Kendi kendine solunumun olmadığı durumlarda, akciÄŸerlerin havalandırılmasını saÄŸlamak ve durmuÅŸ olan kalbi yeniden çalıştırmak için yapılan iÅŸlemler. BoÄŸulma, asılma, elektrik çarpması, karbon monoksit zehirlenmesi gibi hallerde ve genel olarak zahiri ölüm halindeki insanlarda, özellikle nefes alamayan bebeklerde, mümkün olduÄŸu kadar çabuk tatbik edilmelidir. Bütün vakalarda önce üst solunum yollarını tıkayan engeller ortadan kaldırılmalıdır. BoÄŸulma halinde ağızdaki suyu ve salgıları boÅŸaltmak; asılma halinde ipi kesmek; elektrik çarpmasında akımı kesmek; gazla boÄŸulma hallerinde hastayı temiz havaya çıkarmak gereklidir. Bu tedbirler alındıktan hemen sonra, normal solunum geri gelinceye veya bir cihazla, sun’i solunuma baÅŸlayıncaya kadar ağızdan ağıza, ağızdan buruna veya elle sun’i solunum yaptırma manevralarından biri uygulanır. Sun’i solunumun zamanında baÅŸlatılması çok önemlidir. Çünkü beyin hücreleri oksijensizliÄŸe 4-5 dakikadan fazla tahammül edemezler. Ağızdan ağıza solunum metodu: Hasta sırt üstü dümdüz yatırılır. BaÅŸ iyice arkaya doÄŸru gerdirilir ve bir elle iyice arkaya doÄŸru bastırılır, burun tıkanır. Sonra ağız açılır, ağız boÅŸluÄŸu temizlendikten sonra, alt çene öne doÄŸru çekilir, dil bir bezle altçene diÅŸlerinin üstüne doÄŸru bastırılıp hareketsiz tutulur. Dudaklar hastanın aÄŸzına yapıştırılır. Dakikada 12-16 defa olacak ÅŸekilde üflenir. Bu üflemelerde hastanın göğsü geniÅŸlemelidir. Çocuklarda üfleme ritmi daha fazla olmalıdır. Kurtarıcı aÄŸzını ayırıp çeker, hastanın göğüs kafesi küçülür ve böylece hasta kendiliÄŸinden nefes vermiÅŸ olur. Ağızdan ağıza solunum baÅŸ enseye doÄŸru gerdirilmek ÅŸartıyla (yolda kaza geçiren veya yıkıntı altında kalan kimseler vs.) oturma durumunda da uygulanabilir. Ağızdan buruna solunum metodu: Yukarıdakine benzer bir usuldür. Ãœfleme, ağız kapatılarak burun yoluyla yapılır. Küçük çocuklarda aynı anda hem ağızdan hem de burundan üflenebilir. Bu usuller herkes tarafından her yerde ve her durumda uygulanabilir. Kurtarıcı çok çabuk yorulacağından nöbetleÅŸe kurtarıcı deÄŸiÅŸtirmek gerekir. Elle yapılan manevralar: Hastanın göğüs kafesini, nefes alma ve verme hareketlerine benzer ritmik hareketlerle bastırmak ve geniÅŸletmek esasına dayanır. Göğüs kafesi esnek olduÄŸundan üzerine basılınca nefes zorla dışarı çıkar, baskı kalkınca göğüs geniÅŸler, eski haline gelir ve tekrar nefes alınır. Bu sırada kollara yaptırılan hareketlerle nefes alma kolaylaÅŸtırılabilir. Schaefer metodu: Yüzü koyun yatan hastaya uygulanır. Kurtarıcı bel hizasında ata biner gibi hastanın üzerine çıkar, el ayalarıyla göğüs kafesi üzerine bütün ağırlığıyla basar ve nefes vermeyi saÄŸlar, baskı kalkınca göğüs kafesinin esnekliÄŸi sayesinde, nefes alma meydana gelir. Bu metodda aÄŸzın boÅŸalması kolaylaşır. Ancak solunum yetersiz kalabilir. Nielson-Hederer metodu: En üstün tekniktir. Ancak iki kurtarıcı gerekir. Hasta yüzükoyun yatırılır, kollar bükülür, baÅŸ eller üzerine yerleÅŸtirilir. Kurtarıcılardan biri Schaefer metodunda olduÄŸu gibi, nefes vermeyi saÄŸlarken ikinci göğsü yerden hafifçe kaldıracak ÅŸekilde dirsekleri bükerek nefes almayı saÄŸlar. EÄŸer kurtarıcı tekse hastanın baÅŸucuna oturur ve iki zamanlı hareketi şöyle ayarlar: Nefes alma yukarıdaki gibidir, nefes verme ise dirsekler yere bırakıldıktan sonra, kürek kemiklerine bastırılarak saÄŸlanır. Bu usul oldukça yorucudur. Suni solunumu 15-20 dakika hatta bir saat veya daha fazla uzatmak gerekebilir. Çünkü kendi kendine solunum baÅŸlayıp tekrar durabilir. Elle çalışır respiratörlerle sun’i solunum: Bir maskesi, bir konnektörü, bir kapağı ve bir balonu vardır. Bu ÅŸekilde olanlara Ambu respiratörü denir. Maske hastaya uygulandıktan sonra, balonun ritmik olarak sıkılması ile balondaki hava hastanın akciÄŸerlerine geçer. Ambu’ya oksijen de katılabilir. Otomatik respiratörlerle sun’i solunum: Bu amaçla kullanılan respiratörler özelliklerine göre baÅŸlıca iki gruba ayrılırlar: 1. Volümetrik respiratörler: Örnek olarak Spiromat’ı gösterebiliriz. Hiç solunumu olmayanlarda kontrollü solunumu saÄŸlar. Buna karşılık yardımcı solunumda, hastanın solunumuna adaptasyonda zorluklar vardır. Volümetrik respiratörler, yüksek kapasitelidir. Elektrikle çalışırlar, oksijen oranı solunum hacmi, adedi, soluk alma-verme basınçları ve aralarındaki oran direkt ayarlanır. 2. Manometrik respiratörler: Örnek; Bird ve Bennet’tir. Oksijen veya havayla çalışır. Yardımcı solunuma da kolayca uyarlar. Kullanılmaları kolaydır. Fakat özellikle çok ÅŸiÅŸmanlarda volümetrik respiratörler kadar etkili deÄŸildirler. Kalp masajı: Kalbi durmuÅŸ olan ÅŸahıslara en geç 5 dakika içinde kalp masajına baÅŸlanmalıdır. Daha geç kalındığı takdirde, kalp yeniden çalıştırılırsa bile, ÅŸahıs bitkisel hayata girecektir. Zira, beyindeki sinir hücreleri kansızlığa 4-5 dakikadan fazla dayanamazlar. Kalbi duran ÅŸahsın, derhal ÅŸuuru kaybolur ve yere yıkılır. Fakat her ÅŸuuru kapalı veya baygın ÅŸahsın kalbi durmuÅŸ demek deÄŸildir. Åžuuru kapalı bir halde yatan ÅŸahsın kalbinin çalışıp çalışmadığını anlamak için, önce nabzına bakılır, nabız alınamıyorsa göğsün üzerinden kalp kontrol edilir, çalıştığına dair bir alamet yoksa, derhal kalp masajına geçilir. Ä°ki türlü kalp masajı vardır: Açık masaj ve kapalı masaj. Pratikte uygulanan kapalı kalp masajıdır. Açık kalp masajı, elle direkt olarak kalbin sıkıştırılması suretiyle yapılır ki bu da ancak ameliyatlar esnasında mümkün olabilir veya kapalı kalp masajında bir netice alınamazsa ve baÅŸka imkan da yoksa, göğüs kafesinin kırılması suretiyle kalbe açık masaj yapılabilir. Kapalı kalp masajı: Etkili bir sun’i solunum saÄŸlanır saÄŸlanmaz, etkili bir kalp masajına baÅŸlanmalıdır. Etkili bir kapalı kalp masajı için hastanın sert bir yere yatırılması çok mühimdir. EÄŸer hasta yatakta yatıyorsa, yatağın altına tahta vs. gibi sert bir ÅŸey konulmalıdır. Kalp masajını yapacak ÅŸahıs hastanın sağına geçer, hafifçe hastanın üzerine eÄŸilir. Dirseklerini kırmadan sol elinin ayasını göğüs kemiÄŸinin (= sternumun) 1/3 alt bölümüne yerleÅŸtirir. Bu elini artık hiç yerinden oynatmayacaktır. SaÄŸ elini de sol elinin üzerine koyar. Omuzlarından kuvvet alarak göğüs kemiÄŸini 3-5 cm içeri itecek ÅŸekilde kuvvetle bastırır, yarım saniye bu vaziyette bekler, sonra saÄŸ elini gevÅŸetir. Bu iÅŸleri ritmik olarak dakikada 60-70 kere tekrarlar. Etkili kalp masajı sırasında normal kan akımının 1/3′ü yaklaşık 30-50 mm cıva basıncıyla çevreye gönderilebilir. Kendine getirme iÅŸini bir kiÅŸi tek başına yapıyorsa, arka arkaya 5 kalp masajı yaptıktan sonra, sun’i solunum yapar ve aynı iÅŸi bu ÅŸekilde devam ettirir. Kendine getirmeyi iki kiÅŸi yapıyorsa, yine her bir sun’i solunuma karşılık 5 kalp masajı yapılmalıdır. Kapalı kalp masajına hiçbir sebeple 5 saniyeden fazla ara verilmemelidir. Kapalı kalp masajının bazı komplikasyonları olabilir: Göğüs kemiÄŸi kırığı, kaburga kırıkları pnömütoraks (göğse hava kaçması), hemotoraks (akciÄŸerleri örten iki tabakalı göğüs zarlarının arasında hava ve kan toplanması), aort damarı yırtılması, dalak ve karaciÄŸer yırtılması gibi. Bunlara mani olmak için, elin göğüs kemiÄŸindeki yerinden daha aÅŸağıda olan ksifoid (göğüs kemiÄŸinin hançer ÅŸeklindeki alt ucu) üzerine kaymamasına özellikle dikkat edilmelidir. Ayrıca göğüs kemiÄŸinin alt ucuna veya kaburgalar üzerine basınç tatbik edilmemelidir. Tatbik edilen basınç çok ani ve çok ÅŸiddetli olmamalıdır. Göğüs ve karın üzerine aynı zamanda basınç yapılmamalıdır: Sun’i solunum esnasında kapalı kalp masajına ara verilmelidir. Sun’i solunum ve kapalı kalp masajıyla femoral (uyluk) veya karotis (boyun) atardamarında nabzın alınması, göz bebeklerinin küçülmesi, morarmanın gerilemesi ve normal solunumun geri dönmesi temel hayat desteÄŸinin baÅŸarıyla yapıldığının önemli bulgularıdır. Bu ÅŸekilde temel hayat desteÄŸini devam ettirirken, bir yandan da ileri hayat desteÄŸinin teminine geçilmelidir. Bu da mutlaka hastane ÅŸartlarında olmalıdır.
DİKKAT: Suni solunum ve kalp masajı sadece yeterli donamıma sahip sağlık personeli ve bununla ilgili eğitim almış kimseler tarafından yapılmalıdır. Bu konuda eğitim almadıkça kimseye müdahale etmeyiniz, en kısa sürede 112 Acil hattını arayınız.
Kaynak: Rehber Ansiklopedisi
Kategori: Acil Yardım

Yorumlarınızda resiminizin gözükmesi için, gravatar a abone olun!
